Karfan er tóm
Forvarnir geta fyrirbyggt vandamál og sjúkdóma
Litlu merkin skipta máli — með fyrirbyggjandi umönnun og skjótum viðbrögðum tryggir þú dýrinu þínu betri heilsu og fleiri góð ár.
Skipta forvarnir raunverulegu máli eða eru þær óþarfar?
Smávægileg einkenni geta hratt þróast í alvarleg vandamál sé ekki að gáð en með fyrirbyggjandi umönnun er hægt að koma í veg fyrir að þau versni og þróist í alvarleg veikindi.
Með reglulegu eftirliti, snemmgreiningu vandamála og skjótum viðbrögðum ef vandamál koma upp, er hægt að koma í veg fyrir að minniháttar vandamál þróist í alvarleg veikindi. Slík nálgun er bæði einfaldari og betri fyrir dýrið en að bregðast seint við þegar vandinn er orðinn stór.
Allir dýraeigendur vilja að gæludýrum þeirra líði sem best á meðan þau eru með okkur. Með því að leggja áherslu á forvarnir og tímanleg inngrip má draga verulega úr líkum á heilsufarsvanda og stuðla að betri líðan. Fyrirbyggjandi umönnun er því lykillinn að auknum lífsgæðum og fleiri ánægjulegum árum með dýrinu. Forvarnir skipta því miklu máli þegar kemur að heilsu og velferð dýra.
Tannheilsa - oft vanmetin forvörn
Ómeðhöndluð vandamál í tönnum og munnholi geta valdið sársauka, sýkingum og jafnvel haft áhrif á önnur líffæri líkamans. Með reglulegu eftirliti og góðri umhirðu tanna heima fyrir er hægt að koma í veg fyrir alvarleg tannvandamál ásamt því að stuðla að betri líðan og lífsgæðum dýrsins. Tannheilsa er mikilvægur þáttur í almennri heilsu hunda og katta en er því miður oft vanmetin.
Tannsjúkdómar eru algengir hjá bæði hundum og köttum. Regluleg tannburstun, helst einu sinni á dag, er áhrifaríkasta leiðin til að fyrirbyggja tannvandamál. Minni hundar eru gjarnari á að safna tannsteini og því er sérstaklega mikilvægt að huga vel að tannhirðu hjá þeim. Kettir geta þróað með sér tannholdsvandamál svo mikilvægt er að fylgjast vel með tönnum og munnholi þeirra.
Til eru sérstök fóður til stuðnings tannheilsu, sem geta hjálpað til við að draga úr uppsöfnun tannsteins, tannburstun er þó enn áhrifaríkasta leiðin til þess að fyrirbyggja tannsteinsmyndun. Regluleg skoðun hjá dýralækni og tannhreinsun þegar þörf krefur eru einnig mikilvægir þættir í góðri tannheilsu. Með reglulegri tannhirðu má draga úr líkum á tannvandamálum, bæta líðan dýrsins og jafnframt minnka hættu á kostnaðarsömum aðgerðum síðar.
Hlusta á hlaðvarp við Sunnu dýralækni um tannheilsu hunda og katta hér að neðan!
Ef dýrið er heilbrigt, er þá þörf á heilsufarsskoðun?
Þrátt fyrir að dýr geti virst heilbrigt þá geta samt sem áður verið heilsufarslegar breytingar sem getur verið flókið að átta sig á. Því er mikilvægt að fara með það reglulega í skoðun hjá dýralækni. Það er margt sem hinum almenna eiganda getur yfirsést.
Regluleg heilsufarsskoðun er mikilvægur hluti af fyrirbyggjandi umönnun í að viðhalda góðri heilsu dýra til lengri tíma. Með reglulegum skoðunum er hægt að greina heilsufarsbreytingar fyrr og fyrirbyggja að þær þróist í alvarlegri vandamál.
Dýralæknar og dýrahjúkrunarfræðingar hafa þekkingu og reynslu til að taka eftir atriðum sem eigendur sjá ekki endilega sjálfir og geta þannig veitt ráðgjöf um næstu skref og hverju vert er að fylgjast með.
Almennt er mælt með árlegri heilsufarsskoðun fyrir ung og heilbrigð dýr en þegar dýr eru orðin eldri er oft ráðlagt að fara í skoðun tvisvar sinnum á ári. Með reglulegu eftirliti má styðja við betri langtíma heilsu og bæta lífsgæði dýrsins.
Næring og þyngdarstjórnun
Offita hjá gæludýrum felur ekki aðeins í sér útlitsbreytingar heldur getur aukin fitusöfnun haft veruleg neikvæð áhrif á heilsu og líðan þeirra, svo sem aukin hætta á fjölmörgum sjúkdómum.
Helstu afleiðingar offitu eru meðal annars:
Skert glúkosaþol og óeðlileg insúlínsvörun
Blóðfituraskanir (hækkun á kólesteróli og þríglýseríðum)
Aukin hætta á hjarta-, æða- og lungnasjúkdómum
Minna þol fyrir hreyfingu og hita
Vandamál í liðum og skert hreyfigeta
Minni geta til að snyrta sig sjálf og aukin hætta á húðvandamálum hjá köttum
Aukin áhætta tengd svæfingum og skurðaðgerðum
Mögulega aukin hætta á ákveðnum tegundum krabbameins
Skert lífsgæði og styttri lífslíkur
Næring er einn mikilvægasti grunnþáttur góðrar heilsu hunda og katta. Hún veitir líkamanum nauðsynlega orku, styður við vöxt og viðhald vefja og gegnir lykilhlutverki í eðlilegri líkamsstarfsemi. Rétt næring hefur einnig jákvæð áhrif á ónæmiskerfi, vöðva, liðheilsu og almenna líðan. Þar sem næringarþarfir breytast með aldri, stærð, virkni og heilsufari er mikilvægt að aðlaga fóðrun að þörfum hvers dýrs á öllum lífsskeiðum. Að viðhalda heilbrigðri þyngd er jafnframt ein besta fjárfesting sem hægt er að gera í heilsu gæludýra, enda getur markviss næring stuðlað að betri lífsgæðum og lagt traustan grunn að virku, heilbrigðu og hamingjusömu lífi til langs tíma.
Það sem eigendur geta gert
- Fylgstu með holdafari: Metið holdafar dýrs reglulega – rifbein ættu að finnast auðveldlega án þess að vera sýnileg og mitti að vera greinilegt þegar horft er ofan frá.
- Gefðu rétt magn: Fylgdu fóðurleiðbeiningum og forðastu „auka bita“.
- Veldu rétt fóður: Veldu fóður sem hentar aldri, stærð og heilsufari dýrsins. Leitaðu ráðgjafar ef þú ert í vafa.
- Takmarkaðu aukabita: aukabitar og verðlaun ættu ekki að vera meira en um 10% af daglegri orkuinntöku.
- Vigtaðu reglulega: Regluleg vigtun hjálpar til við að greina smávægilegar breytingar snemma.
- Leitaðu sérfræðiráðgjafar: Ef dýrið er of þungt eða létt getur verið ástæða til að fá einstaklingsmiðaða næringaráætlun. Hægt er að bóka ráðgjöf hjá dýralækni/dýrahjúkrunarfræðingi hjá Dýrheimum.
Hreyfing
Líkt og hjá fólki er regluleg hreyfing nauðsynleg til að viðhalda vöðvamassa og almennri heilsu hjá dýrum. Ef vöðvar eru ekki notaðir reglulega er hætta á að þeir rýrni, sem getur haft áhrif á hreyfigetu, styrk og lífsgæði.
Mikilvægt er að dýr fái reglulega og fjölbreytta hreyfingu sem hæfir aldri, getu og heilsu. Göngutúrar á mismunandi undirlagi, svo sem möl, grasi og ójöfnu yfirborði, geta hjálpað til við að virkja ólíka vöðvahópa og bæta jafnvægi og samhæfingu. Einnig er hægt að styrkja og styðja við vöðvamassa með einföldum æfingum heima fyrir. Til dæmis með leikjum, hindrunum eða léttum styrktar æfingum.
Vertu vakandi yfir breytingum
Enginn þekkir dýrið betur en eigandinn. Þeir sjá dýrið daglega og taka oft fyrst eftir smávægilegum breytingum. Fyrir eigendur er mjög gagnlegt að þekkja hvað er eðlilegt hjá þeirra dýri, bæði til að bregðast fyrr við breytingum og einnig getur það sparað bæði tíma og kostnað í dýralæknaheimsóknum. Breytingar geta verið líkamlegar eða breyting í hegðun. Líkamlegar breytingar geta til dæmis verið hvernig dýrið hreyfir sig eða breyting á lykt úr eyrum, með því að þekkja þessar breytingar er hægt að fara með dýrið fyrr til læknis og hjálpa dýrinu.
Grunnlífsmörk hunda og katta
Kettir |
Hundar |
|
| Eðlilegur púls | 100 - 200 slög á mínútu | 70 - 140 slög á mínútu |
| Eðlileg öndunartíðni | 20 - 30 sinnum á mínútu | 10 - 30 sinnum á mínútu |
| Eðlilegur líkamshiti | 38,2 - 38,6°C | 38,3 - 39,2°C |
Ráð
Taktu reglulega upp myndbönd af dýrinu í daglegum hreyfingum, t.d. þegar það gengur, hoppar upp á borð eða fer upp í sófa. Með því að bera saman upptökur yfir tíma er auðveldara að greina smávægilegar breytingar á hreyfingu og líðan.
Algengar gildrur sem auðvelt er að forðast
Fresta dýralæknaskoðunum
Óhentugt matarræði
Vanmeta einkenni veikinda eða verkja
Passa upp á holdafar dýrs
Treysta ráðum af netinu fremur en fagfólki eða leita ráða hjá ófaglærðum á netinu
Einföld ráð sem þú getur byrjað á í dag
Að mæta reglulega í heilsufarsskoðanir hjá dýralækni
Að þekkja vel hvað telst eðlilegt ástand hjá eigin dýri
Að velja vandað fóður sem hentar aldri, stærð og lífsskeiði dýrs
Að fylgjast reglulega með þyngd og líkamsástandi
Að leita ráðgjafar hjá fagaðila snemma ef upp koma heilsufars- eða hegðunarbreytingar
Með réttri forvörn getum við ekki aðeins lengt líf gæludýra okkar heldur einnig bætt lífsgæði þeirra til muna
Afhverju virðast kettir oft ekki veikir?
Kettir eru mjög færir í að fela veikindi. Breytingar á matarlyst, hegðun og svefnvenjum eru oft fyrstu merkin.
Hvað er eitt mikilvægasta verkefni eiganda?
Að þekkja hvað er eðlilegt hjá sínu dýri svo auðveldara sé að taka eftir breytingum.
Af hverju eru forvarnir betri en meðferð?
Vandamál sem greinast snemma eru oft auðveldari, ódýrari og minna íþyngjandi að meðhöndla.
Efnisyfirlit
Kristín Sara Georgsdóttir
Kristín er dýrahjúkrunarfræðingur að mennt en hún stundaði nám við Hansenberg, Kolding í Danmörku. Áhugasvið Kristínar er að hjálpa eigendum að þekkja dýrin sín betur og fyrirbyggja vandamál og sjúkdóma gegnum ummönnun. Kristín starfar hjá Dýrheimum við ráðgjöf og fræðslu í Heilsutékki Dýrheima auk annarar fræðslu.